Uroczystości pogrzebowe śp. Edwarda Borkowskiego oraz żołnierzy Armii Krajowej na Rossie

23 września mer samorządu rejonu solecznickiego Zdzisław Palewicz brał udział w uroczystościach pogrzebowych sześciu żołnierzy Armii Krajowej z oddziału Sergiusza Zyndrama - Kościałkowskiego ps. „Fakir”. Szczątki ofiar NKWD zostały odnalezione w wyniku prac Instytutu Pamięci Narodowej na Litwie. Jeden z żołnierzy – śp. Edward Borkowski – pochodził z rejonu solecznickiego, z miejscowości Pasieki Pawłowskie w gminie Turgiele. Pochówek miał miejsce na cmentarzu na wileńskiej Rossie przy Mauzoleum Matki i Serca Syna. Uroczystości były organizowane przez Instytut Pamięci Narodowej oraz Ambasadę RP w Wilnie. Hołd poległym żołnierzom oddali również uczniowie Gimnazjum w Ejszyszkach oraz Gimnazjum im. Anny Krepsztul w Butrymańcach.

Dzieje odnalezionych żołnierzy wiążą się z wydarzeniami z okresu II wojny światowej. 4 lutego 1945 roku pod Raubiszkami (gmina Maguny, rejon święciański) oddział Samoobrony Wileńskiej AK pod dowództwem Sergiusza Zyndrama - Kościałkowskiego ps. „Fakir” stoczył walkę z patrolami NKWD. W wyniku potyczki dowódca oddziału został ciężko ranny i mimo natychmiastowej ewakuacji po kilku godzinach zmarł. Jego ciało pochowano nad Jeziorem Dubińskim, na wzgórzu w pobliżu leśniczówki Błużniany. Poległych w walce żołnierzy z oddziału „Fakira”, na polecenie sowietów, lokalna ludność pochowała nieopodal miejsca walk w prowizorycznej ziemiance.

Ciało „Fakira” wkrótce po tych wydarzeniach ekshumowano i pochowano na Cmentarzu na Rossie. Ciał jego żołnierzy nie przeniesiono, a miejsce pochówku z czasem uległo zatarciu. Od lat 40. XX wieku teren w okolicach Raubiszek uległ znacznej zmianie – dawne pola porósł las oraz zmienił się układ dróg. Prace poszukiwawcze, prowadzone przez zespół Biura Poszukiwań i Identyfikacji IPN, w Raubiszkach były realizowane przez trzy lata, począwszy od 2018 roku. Ostatecznie jesienią 2020 roku, po przebadaniu łącznie ponad trzech tysięcy metrów kwadratowych terenu zespół badawczy natrafił na poszukiwaną mogiłę. Ujawniono w niej szczątki sześciu żołnierzy, przy których znajdowały się elementy wyposażenia wojskowego i przedmioty osobiste, m.in. polskie guziki wojskowe. Dzięki przeprowadzonym badaniom genetycznym potwierdzono tożsamość Edwarda Borkowskiego. Pozostali odnalezieni żołnierze nie zostali zidentyfikowani.

Utrwalanie pamięci o ważnych wydarzeniach jest wyrazem szacunku do historii naszych terenów. Poznawanie dziejów pomaga kształtować tożsamość narodową oraz postawę obywatelską, dlatego samorząd rejonu solecznickiego wspiera inicjatywy patriotyczne i aktywnie uczestniczy w wydarzeniach promujących wiedzę historyczną.

Zdjęcia Waldemar Dowejko